Compassionate job for adopted children: ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರನೊಬ್ಬ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ, ಆತನ ಕುಟುಂಬ ಬೀದಿಗೆ ಬೀಳಬಾರದು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸರ್ಕಾರವು ‘ಅನುಕಂಪದ ಆಧಾರದ ನೌಕರಿ’ (Compassionate Appointment) ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ನಿಯಮವು ದತ್ತು ಪಡೆದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ (Adopted Children) ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಅಥವಾ ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಿಗಿರುವ ಹಕ್ಕು ದತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಇಲ್ಲವೇ?
ಅನೇಕ ಬಾರಿ ದತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಗಳು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕಾನೂನಿನ ಅರಿವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಥವಾ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪುಗಳು. ದತ್ತು ಮಗ ಅಥವಾ ಮಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೆಲಸ ಸಿಗದೇ ಹೋಗಲು ಇರುವ ನೈಜ ಕಾರಣಗಳೇನು? ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಈ ಬಗ್ಗೆ ನೀಡಿರುವ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ಏನು? ಇಲ್ಲಿದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ.
ದತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ಇದೆಯೇ? ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?
ಮೊದಲಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟನೆ: ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ದತ್ತು ಪಡೆದ ಮಗುವಿಗೆ, ಜೈವಿಕ (ಸ್ವಂತ) ಮಗುವಿಗೆ ಇರುವಷ್ಟೇ ಹಕ್ಕುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಹಿಂದೂ ದತ್ತು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯಿದೆ (HAMA), 1956 ರ ಪ್ರಕಾರ, ದತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಿಂಧುವಾಗಿದ್ದರೆ, ಆ ಮಗುವನ್ನು ಅನುಕಂಪದ ನೌಕರಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿವೆ.
ಆದರೆ, ಟ್ವಿಸ್ಟ್ ಇರುವುದು ಇಲ್ಲೇ! ಕೇವಲ ದತ್ತು ಪಡೆದರೆ ಸಾಲದು, ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆ ದತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ “ಅರ್ಹತೆ”ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕೆಲಸ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಅನುಕಂಪದ ನೌಕರಿ ಸಿಗದೇ ಇರಲು ಪ್ರಮುಖ 5 ಕಾರಣಗಳು
ಅನೇಕ ದತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅರ್ಜಿಗಳು ರಿಜೆಕ್ಟ್ ಆಗಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರಣಗಳು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತವೆ:
1. ನೌಕರನ ಮರಣದ ನಂತರ ದತ್ತು ಪಡೆಯುವುದು
ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ನಂತರ, ಕುಟುಂಬದವರು ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ಮಗುವನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದರೆ ಅದು ಮಾನ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೌಕರನು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ದತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದಿರಬೇಕು.
2. ನೋಂದಾಯಿತ ದತ್ತು ಪತ್ರ (Registered Adoption Deed) ಇಲ್ಲದಿರುವುದು
ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ದತ್ತು ಪಡೆದರೆ ಸಾಲದು. ಸಬ್-ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ “Adoption Deed” ಕಡ್ಡಾಯ. ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸರ್ಕಾರ ನಿಮ್ಮನ್ನು ವಾರಸುದಾರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
3. ‘ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ದತ್ತು’ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ (Fraudulent Purpose)
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹಲವು ಬಾರಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿರುವಂತೆ, ಅನುಕಂಪದ ನೌಕರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ದತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಅಂತಹ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಹುದು.
4. ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು (Indigent Condition)
ಅನುಕಂಪದ ನೌಕರಿ ಎನ್ನುವುದು ಹಕ್ಕಲ್ಲ, ಅದು ಬಡತನದಲ್ಲಿರುವ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ನೆರವು. ದತ್ತು ಮಗ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಬಲವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾರಾದರೂ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಾಗಿದ್ದರೆ, ದತ್ತು ಮಗುವಿಗೆ ಕೆಲಸ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶಗಳು
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ (Supreme Court) ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಆದೇಶಗಳ ಸಾರಾಂಶ ಇಲ್ಲಿದೆ:
- ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ: ದತ್ತು ಪಡೆದ ಮಗು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅನುಕಂಪದ ನೌಕರಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 14 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
- ಕರ್ನಾಟಕ ಸಿವಿಲ್ ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೂ ಕೂಡ, ದತ್ತು ಪುತ್ರ/ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ದತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನೌಕರನ ಮರಣಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ಆಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮ.
- ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾಯಕ್ vs ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಒಡಿಶಾ ಪ್ರಕರಣ: ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, “ವ್ಯಾಲಿಡ್ ಆದ ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರ ನಡೆದಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ಮಗುವಿಗೆ ನೌಕರಿ ನಿರಾಕರಿಸುವುದು ತಪ್ಪು” ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
ದತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರಿ: ಅರ್ಹತೆ vs ಅನರ್ಹತೆ
| ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು (Eligible) | ಅರ್ಜಿ ತಿರಸ್ಕಾರವಾಗುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು (Not Eligible) |
|---|---|
| ನೌಕರ ಜೀವಂತವಿದ್ದಾಗಲೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ದತ್ತು ಆಗಿರಬೇಕು. | ನೌಕರನ ಮರಣದ ನಂತರ ದತ್ತು ಪಡೆದಿರುವುದು. |
| ನೋಂದಾಯಿತ ದತ್ತು ಪತ್ರ (Registered Deed) ಇರಬೇಕು. | ಬಾಯ್ಮಾತಿನ ಅಥವಾ ನೋಂದಣಿಯಾಗದ ದತ್ತು. |
| ಕುಟುಂಬ ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರಬೇಕು. | ಕುಟುಂಬ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸದೃಢವಾಗಿದ್ದರೆ. |
| ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿ (18 ವರ್ಷ ತುಂಬಿರಬೇಕು). | ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಅಪ್ರಾಪ್ತರಾಗಿದ್ದರೆ (ಕೆಲವು ವಿನಾಯಿತಿಗಳಿವೆ). |
ನೀವು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಒಂದು ವೇಳೆ ನೀವು ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ಪರಿಚಯಸ್ಥರು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ತಕ್ಷಣವೇ ನುರಿತ ವಕೀಲರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ದತ್ತು ಪತ್ರವು ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಆಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಇಲಾಖೆಯು ನಿಮ್ಮ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ “ಕರ್ನಾಟಕ ಆಡಳಿತ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ” (KAT) ಅಥವಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಲು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ.
ಗಮನಿಸಿ: ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಮಗಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮುನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.
